Αντιγόνη

Όλες οι ελληνικές τραγωδίες έχουν σημαδέψει την ιστορία των τεχνών και των θεσμών. Είναι βάθρο όχι απλώς του σύγχρονου δυτικού θεάτρου, αλλά της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας. Αυτής που σήμερα κυριαρχεί στην υφήλιο ως πρότυπο για τα προτερήματά της, παράδειγμα προς αποφυγή για τα ελαττώματά της. Έχει εχθρούς και φίλους. Άνθρωποι αγωνίζονται, με τα όπλα στο χέρι, εναντίον αυτής της κοινωνίας, που στηρίζεται στα ατομικά δικαιώματα και άλλοι αφιερώνουν τη ζωή τους στο χτίσιμό της και στην καθιέρωσή της. Ανάμεσα στις τραγωδίες, που διδάσκουν δημοκρατικό ήθος, περίοπτη θέση έχει η «Αντιγόνη» του Σοφοκλέους.

Η «Αντιγόνη» είναι αναμφισβήτητα το κήρυγμα μιας βασικής αρχής του κράτους δικαίου ότι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν λειτουργεί υπέρ της πλειοψηφίας και της επικρατούσας ιδεολογίας, αλλά υπέρ των μειοψηφιών και της διαφορετικότητας. Οι πλειοψηφίες στις δημοκρατίες έχουν την εξουσία και μπορούν να νομοθετούν κατά βούληση. Από αυτήν την δύναμη της πλειοψηφίας πρέπει να προστατευθούν οι αδύνατοι, οι περιθωριακοί, οι ιδιόμορφοι, στο μέτρο του δυνατού.

Η «Αντιγόνη» έχει διασταυρώσει τρεις φορές με έντονο τρόπο τη ζωή μου. Στους πύργους Ωνάση της Νέας Υόρκης, όχι μακριά από το τέλος της 5ης Λεωφόρου, δίπλα στον πύργο Τραμπ, που έγινε τελευταία πολύ επίκαιρο, υπάρχει ένα υπέροχο αίθριο. Εκεί, σχεδόν πάντα, έχει μια ελληνικού ενδιαφέροντος έκθεση εικαστικών τεχνών και πολύ συχνά γίνονται, σχετικές με την έκθεση ή άσχετες, εκδηλώσεις, ομιλίες και παραστάσεις. Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό και όταν δεν υπάρχει άλλου είδους εκδήλωση, λειτουργεί ένας συμπαθέστατος πιανίστας, που συνοδεύει το μεσημέρι όσους βρίσκουν κάθισμα για να καταναλώσουν το πρόχειρο γεύμα τους που παρέχεται σε εξαιρετικές ποιότητες και σε εντελώς προσιτές τιμές. Τον χώρο οργανώνει και κατευθύνει το ίδρυμα Ωνάση με την προσωπική εποπτεία του κυρίου Αντώνη Παπαδημητρίου και των συνεργατών του. Εκεί ανέβηκε το δρώμενο «Αντιγόνη στο Φέργκιουσον». Τραγουδούσαν αστυνομικοί και πολίτες από το Μιζούρι κομμάτια γκόσπελ μουσικής υπό τη διεύθυνση του αστυνομικού Φιλ Ουίντμορ. Υπό τον γενικό τίτλο “AntigonNow” διδάσκεται ο ηθικός προβληματισμός του Σοφοκλή σε σύγχρονους ανθρώπους. Ιδιαίτερα εξετάζεται η σχέση της συνείδησης του πολίτη με τη βία της εξουσίας και τα φυλετικά προβλήματα.

Σε μια παλιότερη ευκαιρία είχα ταξιδέψει το 1999 στη Νότιο Αφρική. Έπρεπε να κλείσω τους λογαριασμούς μιας πολύ επιτυχημένης παρέμβασης της Ελλάδας, μέσα στα πλαίσια της ευρωπαϊκής τεχνικής βοήθειας, για τη δημιουργία της πολυφυλετικής Νότιας Αφρικής. Η Ελλάδα είχε διεκπεραιώσει τότε και το λέω με πολλή υπερηφάνεια, ένα καθήκον που πολλές μεγάλες και πεπειραμένες χώρες – μέλη, είχαν απομακρύνει σαν πικρό ποτήρι: να συγχωνεύσει δηλαδή την ρατσιστική αστυνομία του επίσημου κράτους, που αποτελείτο από πάνοπλους και τεράστιους στο ύψος και γενικά στο μέγεθος μπόερς αστυνομικούς με τα υποσιτισμένα παιδιά των παραγκουπόλεων, που φορώντας κουρέλια και κρατώντας στο χέρι οπλισμό ποικίλης φύσεως, είχαν βγει από την παρανομία και κρατούσαν την τάξη στις παραγκουπόλεις. Καταφέραμε τότε και οφείλω να αναφέρω την προσφορά μερικών εκατοντάδων αγγλομαθών αξιωματικών και υπαξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας να γίνει επιτυχημένα και ειρηνικά η μετάβαση αυτή, χωρίς να ανοίξει κυριολεκτικά μύτη.

Όταν βρέθηκα στην Πρετόρια ζήτησα να δω τον ήδη Πρόεδρο Νέλσον Μαντέλα. Τον γνώριζα ήδη καλά. Τον είχα επανειλημμένα συναντήσει και είχα τη μεγάλη τιμή να είμαι παρών στο γεύμα του με τον ρατσιστή Πρόεδρο του παλαιού καθεστώτος Ντε Κλερκ, όπου αποφασίστηκαν οι τελευταίες λεπτομέρειες της μεταβίβασης των εξουσιών. Είχα λόγους να πιστεύω ότι με αντιμετώπιζε με συμπάθεια και ευγνωμοσύνη. Εξάλλου νομικός του σύμβουλος με μεγάλο ρόλο στο κόμμα του είχε ο Γιώργος Μπέζος, Έλλην μετανάστης, δικηγόρος, διαπρεπής και μεγάλη πολιτική φυσιογνωμία της Νότιας Αφρικής. Δυστυχώς, ο Μπέζος μου είπε ότι ο Μαντέλα είχε φύγει μερικές ώρες πριν για το Κέιπ Τάουν, όπου ήθελε να ξεκουραστεί και να αποφασίσει για το μέλλον του.

Είχα τους λόγους μου που ήθελα να τον συναντήσω. Δεχόμουν εδώ και μερικές μέρες, την αφόρητη πίεση ορισμένων κύκλων, οι οποίοι αδιαφορώντας για τις συνέπειες που θα είχε αυτό στη σταθερότητα της περιοχής, ήθελαν να μου πασάρουν τον φυγάδα Οτσαλάν, που όλοι τον πετούσαν ο ένας στον άλλον σαν ένα καμένο κάστανο.

Τελικά ο Μπέζος μου εξασφάλισε ένα ραντεβού μισής ώρας, υπό τον όρο ότι θα πήγαινα στο Κέιπ Τάουν. Πέταξα από την Πρετόρια 2,5 ώρες και βρέθηκα απέναντι στον Μπουάνα, ο οποίος είχε εξαιρετικά κέφια. Μόλις μπήκα στο γραφείο του, ζήτησε από τη γραμματέα του να φέρει ένα βιβλίο πολυδιαβασμένο, που είχε στην προσωπική του βιβλιοθήκη και μου διηγήθηκε ότι αυτό ήταν η Αντιγόνη του Σοφοκλέους, που του είχε στείλει, όταν δυο σχεδόν δεκαετίες ήταν φυλακισμένος στο κάτεργο του νησιού Ρόμπεν, ο Γ. Μπέζος. Συγκρότησε τότε θίασο και ανέβασαν την Αντιγόνη. Επειδή οι φυλακές ήταν αυστηρά ανδρικές, την Αντιγόνη έπαιζε ο ίδιος ο Μαντέλα. Έγινε σάλος. Οι κρατούμενοι με δάκρια στα μάτια χειροκροτούσαν το μήνυμα της Αντιγόνης και ζητούσαν να παιχτεί το έργο ξανά και ξανά. Στη 10η παράσταση, ειδοποιημένος απ’ τους φύλακες, εμφανίστηκε ο διευθυντής των φυλακών, ο οποίος ήθελε να ακούσει τι τέλος πάντων παίζουν αυτοί οι αγράμματοι αραπάδες, που τους κάνει να κλαίνε και να ζητωκραυγάζουν. Οι μπόερς έπιασαν το μήνυμα της τραγωδίας, κατάσχεσαν το βιβλίο και έκλεισαν την Αντιγόνη (Μαντέλα) στην απομόνωση.

Όταν τελείωσε την αφήγησή του, ο θρυλικός αυτός ηγέτης, με κοίταξε για λίγο και είπε πολύ ευγενικά: «Με συγχωρείτε εξοχότατε υπουργέ. Παρασύρομαι κάθε φορά που θυμάμαι αυτές τις μέρες. Δεν ήρθατε ασφαλώς ως το Κέιπ Τάουν για να ακούσετε αυτήν την ιστορία, όσο και να σας αρέσει ο Σοφοκλής». Ήταν τότε 7 Φεβρουαρίου του 1999. Η πραγματική αιτία του ταξιδιού μου ήταν να βρω ένα καταφύγιο κατάλληλο για τον Οτσαλάν και να τον στείλω εκεί για να απαλλαγεί η Ελλάδα από τους τούρκικους εκβιασμούς και απειλές. Όταν άκουσε τα επιχειρήματά μου, ο Μαντέλα χαμογέλασε και ρώτησε τη γραμματέα του, μια πολύ όμορφη νεαρά Ινδή: «Τι λες εσύ, να τον φιλοξενήσουμε;» και αυτή απάντησε: «Heisafreedomfighter. Whatever he might be, he deserves a shelter» (Είναιαγωνιστής. Ότι και να έχει κάνει, δικαιούται ένα καταφύγιο).

Ο Μ. Καραγάτσης έχει γράψει ανάμεσα στα άλλα αριστουργήματά του ένα βιβλίο που περιγράφει τον Έλληνα ήρωα, που έχασε τη ζωή του πολεμώντας μέχρι την τελευταία στιγμή πάνω στο υποβρύχιο «Κατσώνης», Βασίλη Λάσκο. Ο Λάσκος ήταν πλασμένος από τη φύση για να γίνει ένα μυθικό πρόσωπο. Ο πατέρας του μεγαλοκτηματίας πουλούσε λάδι στην κεντρική αγορά των Αθηνών, ο γίγαντας Βασίλης, όμως, ήθελε να γίνει θαλασσινός. Διάλεξε από τα πλοία, που υπήρχαν τότε, το πιο τυχοδιωκτικό, το πιο αυτόνομο, το πιο πειρατικό στην κυριολεξία, το υποβρύχιο.

Ο Βασίλης Λάσκος είχε γεννηθεί σε μια οικογένεια συντηρητική, όπως ήταν τότε όλοι οι εύποροι χωρικοί της Αττικής και των Μεσογείων. Ανακάλυψε, όμως, και γοητεύτηκε απ’ αυτόν τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Βρέθηκε το ’26 στο πλευρό του τότε ακραίου βενιζελικού και φανατικού εχθρού της δυναστείας, συμπολίτη του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου. Τον συνόδευσε μέχρι το τέλος ως υπασπιστής του και φαίνεται ότι επηρέασε την απόφαση της κυβέρνησης να παραγγείλει έξι σύγχρονα υποβρύχια, που δόξασαν τη χώρα αργότερα στον ελληνοϊταλικό πόλεμο.

Μεγάλος καπετάνιος και άριστος διοικητής, ο Λάσκος βρήκε πολλές ευκαιρίες να διαπρέψει, μέχρι που τον απέταξαν από το ναυτικό μετά την ατυχή έκβαση του πραξικοπήματος του 1935.

Ο Λάσκος είχε παράλληλα, σε ύψιστο βαθμό, τις συνήθειες ενός «άνδρα» της εποχής του. Χαρτοπαίχτης, πότης και ιδιαίτερα εθισμένος στην πορνική συναναστροφή γυναικών, ήταν αυτό που λένε «κακό παιδί». Έτσι τον ξέραν τουλάχιστον στην καλή κοινωνία των Αθηνών, στον Πειραιά και στα άλλα λιμάνια της Μεσογείου, όπου τον έφερνε η σταδιοδρομία του.

Οι Αρβανίτες είχαν τη συνήθεια να βαφτίζουν τα δύο έως τέσσερα πρώτα τους παιδιά με τα ονόματα των παππούδων και των γιαγιάδων. Όταν όμως τα παιδιά ήταν, όπως συχνά συνέβαινε εκείνη την εποχή, περισσότερα, έψαχναν να βρουν ονόματα στην αρχαία Ελλάδα. Έτσι και η οικογένεια Μητρομελέτη, που ζούσε λίγο πιο κάτω από τους Λασκαίους στον κεντρικό δρόμο της Ελευσίνας. Έκαναν δυο κορίτσια και τα βάφτισαν Αντιγόνη και Ισμήνη. Τα δυο ονόματα των πρωταγωνιστριών της τραγωδίας του Σοφοκλή. Η Ισμήνη ήταν μια κομψή και χαριτωμένη κοπέλα, που παντρεύτηκε έναν εύπορο άνδρα από την Αθήνα και έζησε ευτυχισμένα μαζί του. Η Αντιγόνη (Αλκμήνη Κωστογιώργη στο βιβλίο του Καραγάτση) γεννήθηκε δωδεκάμισι χρόνια μετά τον Λάσκο.

Ο Βασίλης την είχε δει νεογέννητο, όπως όλη η γειτονιά και την ξανασυνάντησε όταν είχε γίνει 20, δηλαδή μια νεαρή γυναίκα. Το ενδιαφέρον του ενός για τον άλλον ήταν αστραπιαίο και κορυφώθηκε με την πάροδο των χρόνων. Η Αντιγόνη απέρριπτε το ένα μετά το άλλο συνοικέσια με λαμπρούς γαμπρούς που της έκαναν, αλλά δεν τολμούσε να ομολογήσει τον έρωτά της για το γειτονόπουλο. Ο Βασίλης πάλι, είχε αλλάξει ριζικά ζωή, είχε εγκαταλείψει το χαρτί, το αλκοόλ και τα μπορντέλα και περνούσε όλο και περισσότερο χρόνο στην Ελευσίνα. Δυστυχώς στο γάμο τους ορθωνόταν εμπόδιο μεγάλο η μητέρα του Λάσκου, η κυρά Μαριγώ, που θεωρούσε ότι οι απελευθερωμένες γυναίκες ήταν οπωσδήποτε χαλαρών ηθών. Κάτι λοιπόν η μητέρα, κάτι η ψυχολογική κρίση που περνούσε ο Λάσκος μετά την απόταξή του, χώρισαν και χρειάστηκε ο μεγάλος πόλεμος για να τους φέρει πάλι κοντά, όταν έφυγε ο κυβερνήτης του Κατσώνη για το μέτωπο της Μέσης Ανατολής. Η Αντιγόνη της Ελευσίνας δεν έθαψε ποτέ τον νεκρό της. «… τα κόκκαλά του είναι μπλεγμένα στα φύκια του βυθού, ανάμεσα Πήλιο και Σκιάθο. Και τα μοιρολογούν, τις αφέγγαρες νύχτες, οι φώκιες που έχουν τα λημέρια τους στις θαλασσινές σπηλιές εκείνης της ακρογιαλιάς»*.

Επειδή δεν μπορούσε να τον θάψει τον δικό της νεκρό, η Αντιγόνη Μητρομελέτη έγινε κοσμοκαλόγρια. Έκοψε τα μαλλιά της κοντά σαν αντρικά, φορούσε πάντα πολύ απλά και πάμφθηνα ρούχα, ίσια παπούτσια και δεν βαφόταν ποτέ. Διαθέτοντας κάποια οικονομική άνεση ξόδευε όλο το χρόνο της σε δραστηριότητες κοινωφελείς. Ένα μεγάλο μέρος της ζωής της το είχε αφιερώσει στον Πρωτοπρεσβύτερο της Ελευσίνας Γεώργιο Πυρουνάκη. Οργάνωνε συσσίτια, παιδικές κατασκηνώσεις για τα παιδιά των εργατών, μαθήματα για τους αναλφάβητους, κύκλους για τα δικαιώματα των γυναικών και όταν πέθανε, σε προχωρημένη ηλικία, η Ελευσίνα της απέδωσε μεγάλη τιμή και δόξα. Ήταν η «αιώνια μνηστή», το παράδειγμα της πίστης σε αρχές, αισθήματα και ιδέες, που η μοίρα της την έφερε να διασταυρωθεί με έναν κομήτη. Θα μπορούσε να έχει καεί. Δεν διεκδίκησε ποτέ την ισότητα με τους όρους των σημερινών στρατευμένων γυναικών. Όπως εκείνη η αρχαία Αντιγόνη, την ισότητα και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, είχε κατακτήσει μόνη της.

Διάβασα πως κάποιος ή κάποιοι σκοπεύουν τα επόμενα χρόνια να αφαιρέσουν τελείως τη διδαχή της Αντιγόνης του Σοφοκλέους από την ύλη των λυκείων. Όπως οι Αφροαμερικάνοι απ’ το Μιζούρι, ο Νέλσον Μαντέλα και η Αντιγόνη Μητρομελέτη, σας προτείνω να υπερασπιστούμε την κληρονομιά μας απέναντι στο μίσος και τη μανία των σύγχρονων βαρβάρων: «Εκάς οι βέβηλοι».

 

*Μ. Καραγάτσης – Βασίλης Λάσκος, σελ. 277

LinkedInShare/Bookmark
Posted in Καθημερινή

Η εξωτερική πολιτική του Trump

Στις 4 Μαρτίου 1817, μέσα σε ανοιξιάτικη ατμόσφαιρα, έγινε Πρόεδρος των ΗΠΑ ο JamesMonroe. Ήταν ένας σοβαρός και ηθικός άνθρωπος που έπρεπε όμως να αντιμετωπίσει μια σειρά από άμεσα και σημαντικά προβλήματα. Διατύπωσε και έβαλε σε εφαρμογή το περίφημο δόγμα Monroe. Έκτοτε το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, στο οποίο ανήκε, εφάρμοσε μια πολύ πιο ψύχραιμη πολιτική σε ότι αφορά τις επεμβάσεις εκτός συνόρων της μεγάλης υπερατλαντικής κοινοπολιτείας.

Η MarilynMonroeγεννήθηκε το 1926. 28 ετών πήγε στην Κορέα, όπου τραγούδησε και χόρεψε για το αμερικανικό εκστρατευτικό σώμα. Οι φαντάροι, όπως είναι φυσικό, την αποθέωσαν. Η Marilyn ήταν οπαδός του Δημοκρατικού κόμματος, που βοήθησε πολύ τις μεγάλες πολιτείες του βορά και της ανατολής κυρίως, στη χειραφέτηση των γυναικών, των εργαζομένων στο εσωτερικό της χώρας. Ήταν πολύ πιο αποφασιστικοί οι Δημοκράτες όταν έπρεπε να παρέμβουν στο εξωτερικό. Έμμεσα ή άμεσα έθεσαν υπό τον έλεγχό τους μεγάλες περιοχές της υφηλίου.

Στο μεσοδιάστημα, αφού είχε εκλεγεί πρόεδρος αλλά δεν είχε ορκιστεί ακόμα ως διάδοχος του Obama, oTrumpέδωσε μια σπάνια συνέντευξη στους απεσταλμένους του τύπου. Εκεί ερωτήθη και για τη Μέση Ανατολή. Ένα θέμα που ήρθε όπως ήταν φυσικό, στη συζήτηση, ήταν η στάση των ΗΠΑ στην περιοχή. Εκεί ο Trump με απλά επιχειρήματα, κατανοητά από όλους, είπε αυτό που χιλιάδες πανεπιστημιακοί και δημοσιογραφικοί κονδηλοφόροι παγκοσμίως δεν ετόλμησαν να ξεστομίσουν όλα αυτά τα χρόνια.

«Ναι», είπε, «οι δικτάτορες είναι κακοί (badguys) και δεν έχουν κανένα σεβασμό για τη δημιουργία ενός στοιχειώδους κράτους δικαίου. Εμείς έχουμε συνηθίσει να ζούμε μέσα σε ένα κράτος δικαίου. Είναι λογικό να αντιπαθούμε καθεστώτα όπως εκείνα του Σαντάμ, του Άσαντ ή του Καντάφι. Όμως, μετά την ανατροπή τους, τι βάλαμε στη θέση τους; Είχαμε σχέδιο; Ήταν έτοιμες αυτές οι κοινωνίες να εκλέξουν δημοκρατικές ηγεσίες; Ήταν εθνικά κράτη όπως αυτά που έχουμε συνηθίσει στη δύση;». με τέσσερις φράσεις καυτηρίασε την αμερικάνικη πολιτική στη Μέση Ανατολή, που με την εξάπλωση της Αραβικής Άνοιξης δημιούργησε, πράγματι, προϋποθέσεις για την καταστροφή των πιο προχωρημένων, κοινωνικά και θεσμικά, αραβικών κοινωνιών, τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων και την έξοδο, με κάθε δυνατό τρόπο, στους δρόμους της προσφυγιάς, εκατομμυρίων άλλων.

Για όλα αυτά είναι υπεύθυνη, διαδοχικά, η πολιτική ηγεσία και η διοίκηση Clintonκαι Obama, δηλαδή του Δημοκρατικού κόμματος. Ας μη μεγαλοπιανόμαστε όμως. Η Ελλάδα ακόμα και αν ξεπεράσει τη σημερινή της δημοσιονομική χρεωκοπία και εξαρτάται λιγότερο από την ελεημοσύνη των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και του διεθνούς νομισματικού ταμείου, ακόμα και αν αποκτήσει άλλη αξιολογότερη και πιο αξιόπιστη κυβέρνηση από το σημερινό εθνικοσοσιαλιστικό συνονθύλευμα, ακόμα και αν αναπτύξει μεγάλες πρωτοβουλίες και αφάνταστες διπλωματικές ικανότητες, δε θα γίνει ποτέ περιφερειακή μητρόπολη, μεσαία γεωπολιτική δύναμη, όπως είναι η Τουρκία.

Κάποτε είχα πει και συγκέντρωσα τότε τα πυρά της βλακώδους αριστεράς, η οποία κυριαρχεί ιδεολογικά στη χώρα μας, ότι: «το πρόβλημα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις δεν είναι ότι οι Αμερικανοί προσπαθούν να μας επιβάλλουν μια πολιτική αλλά ότι συνήθως αδιαφορούν για εμάς». Ποτέ δεν κουράστηκα να επισημαίνω την φράση που κατά κόρον χρησιμοποιούσαν οι Αμερικανοί για να περιγράψουν το τρίγωνο Αμερικής Τουρκίας Ελλάδας: «Με τους Τούρκους έχουμε μια στρατηγική συμμαχία (strategicalliance), οι Έλληνες είναι παλιοί, καλοί και πιστοί φίλοι (goodandfaithful, oldfriends)». Είναι προφανές προς ποια κατεύθυνση πήγαιναν οι στηρίξεις της Αμερικής, όπως τόσα χρόνια διαπιστώνουμε και στο Κυπριακό, στη ρύθμιση των σχέσεών μας στο Αιγαίο και στους εξοπλισμούς.

Χαζοχαρούμενες αντιπροσωπείες και παραπανίσιες φιλικές εκδηλώσεις και κόκκινες γραβάτες σε λαιμούς που διακήρυξαν εδώ και δυο χρόνια την επαναστατική ανεξαρτησία τους από τον αστικό λαιμοδέτη, κακό κάνουν, γιατί ενισχύουν και παγιώνουν αυτήν την αντίληψη.

Το πολύ, πολύ να τους κεράσουν οι Αμερικάνοι κανένα λουκουμάκι ή ακόμα χειρότερα ένα από τα αηδέστατα marshmallows, που μασουλάνε συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις.

Posted in Άρθρα, Βήμα, ΤΟΒΗΜΑ

Τα σύνορα της δικιάς μας καρδιάς

Ο ΟΟΣΑ (Οικονομικός Οργανισμός για τη Συνεργασία και την Ανάπτυξη) μαζεύει, μια φορά το χρόνο στο Παρίσι, τους υπουργούς εξωτερικών των χωρών μελών. Είναι μια ευκαιρία για να συναντηθούν Έλληνας και Τούρκος υπουργός εξωτερικών (η Τουρκία θυμίζω είναι μέλος του ΟΟΣΑ από την ίδρυσή του). Μια μέρα πριν από 30 περίπου χρόνια, με πλεύρισε ο πρώτος Τούρκος υπουργός εξωτερικών που γνώρισα. Ήταν ένας επαγγελματίας διπλωμάτης επ’ ονόματι Χαλέφογλου. Εγώ εκείνη την ώρα χάζευα ένα χάρτη της Μεσογείου τεραστίων διαστάσεων, που λειτουργούσε σαν διακόσμηση ενός τοίχου του σαλονιού του Οργανισμού. Ο Χαλέφογλου μου είπε: «Προσέξατε στο χάρτη πως όλες οι πρωτεύουσες των νησιών σας βλέπουν προς την Ασία; Στην πραγματικότητα τα νησιά αυτά ανήκουν στην απέναντι ακτή. Ε! Δεν είναι κρίμα εσείς να έχετε όλα τα νησιά και εμείς να μην έχουμε κανένα;» Απάντησα αμέσως: «Ξέρετε κύριε συνάδελφε, αυτές οι πόλεις έχουν δημιουργηθεί κατά την αρχαιότητα. Φαντάζομαι ότι με όλη την επιτυχία των απόψεών σας στην κοινή σας γνώμη, θα καταλαβαίνετε ότι δεν μπορεί να υπήρχε Τουρκία το 500 π.Χ. ή το 1000 π.Χ. Αλλά αν επιμένετε πολύ σε αυτό το θέμα, υπάρχει λύση εύκολη. Να μας δώσετε ξανά τα παράλια της Ιωνίας, που καταλάβατε το 1922. Έτσι η ενότητα του χώρου θα αποκατασταθεί». Όσο και αν τον δυσαρέστησα, κατάλαβε ότι είχε κάνει γκάφα και με αντιμετώπισε έκτοτε, κάθε φορά που με συναντούσε, με μεγαλύτερη προσοχή.

Ένας υπεύθυνος πολιτικός ηγέτης προσέχει πολύ για να μην κάνει δικιά του την περιρρέουσα δημαγωγία. Δύο ή τρεις αιώνες πριν από την, επιτυχημένη όντως, εμφάνισή τους στη Μικρά Ασία, οι Οσμανλήδες Τούρκοι αποτελούσαν μια από τις 12 γιούρτες του σημερινού Ουζμπεκιστάν και εκινούντο νομαδικώς στην κόκκινη μηλιά (Άλμα Άτα) στα σύνορα Καζακστάν και Κίνας. Ούτε καν υποψιάζονταν την ύπαρξη μιας θάλασσας που λέγεται Αιγαίο και όλα τα άλλα αγαθά που μπορούσε να περικλείει. Οι πόλεις όμως των ελληνικών νησιών της Ιωνίας είχαν γνωρίσει αιώνες έντονης ανάπτυξης και ταραχώδους πολιτικής ζωής. Από αποικίες ελλαδικών πόλεων, που ήταν κάποτε, έγιναν οι ίδιες μητροπόλεις και έστελναν καράβια στα πέρατα της Μεσογείου για να δημιουργήσουν πια δικές τους αποικίες.

Ας σκεφτούμε λιγάκι τι θα γινόταν στην Ευρώπη αν όλοι οι λαοί άρχιζαν να αμφισβητούν τις διεθνείς συνθήκες και να θέλουν να επιβάλουν τα σύνορα της καρδιάς τους. Η γιγαντιαία Γερμανία θα διεκδικούσε κατ’ αρχήν τη Σουδητία, που είναι το ένα τρίτο ή το ένα τέταρτο της σημερινής Τσεχίας. Βέβαια, η Αυστρία θα ήθελε πίσω το γερμανόφωνο Τιρόλο, η Ισπανία θα πετούσε στη θάλασσα τους Εγγλέζους στο Γιβραλτάρ και για να έρθουμε πιο κοντά, τα Σκόπια θα είχαν διαμελιστεί, η Αλβανία πιθανότατα επίσης δεν θα υπήρχε και τεράστιας έκτασης ασκήσεις καθαρότητας θα είχαν τρομάξει τον κόσμο με την αγριότητά τους.

Αλλά γιατί να πάμε τόσο μακριά; Ας μείνουμε στα καθ’ ημάς. Το φυσιολογικό για την εξέλιξη του κυπριακού λαού, ήταν η αποκατάσταση της αρχής της αυτοδιάθεσης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και βεβαίως, αν ελεύθερα αποφαινόταν ο κυπριακός λαός, ήταν γνωστό πως η ένωση με την Ελλάδα θα ήταν αναπόφευκτη. Και ασφαλώς δεν υπάρχει ελληνόπουλο, που να μην περιλαμβάνει στα παιδικά του όνειρα την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης από τον τουρκικό ζυγό.

Λαός δυναμικός οι Έλληνες είχαν αναπτύξει δίκτυα επηρεασμού της πραγματικότητας μέσα στην ίδια την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σήμερα η ηγεμονική αυτή παρουσία έχει εκμηδενιστεί. Η Γκιαούρ Ιζμίρ δεν υπάρχει πια. Ξέρουμε όμως πως τα όνειρα της καρδιάς πρέπει να ξεχνιόνται όταν αντιμετωπίζεις την πραγματικότητα. Οφείλουμε να ευχηθούμε στον κύριο Ερντογάν να ξυπνήσει όσο το δυνατόν συντομότερα.

Posted in Άρθρα, Βήμα, ΤΟΒΗΜΑ

Τα παιδιά του λαού

Είμαστε πια σε προεκλογική περίοδο. Το μαρτυρούν οι προεκλογικές μετακινήσεις αρχηγών κομμάτων, υπουργών, του ίδιου του Πρωθυπουργού και του παρακοιμώμενού του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η επιλογή των χώρων που επισκέπτονται, το περιεχόμενο των λόγων τους και η σκηνοθεσία είναι έντονα ψηφοθηρικού χαρακτήρα. Κυρίως όμως είναι έκδηλη η προεκλογική ατμόσφαιρα από τις συζητήσεις που κάποιος απολαμβάνει στην καθημερινή ζωή ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Πότε θα απαλλαγούμε επιτέλους απ’ αυτούς;» είναι η ερώτηση που κάποιος αντιμετωπίζει όλο και συχνότερα, όλο και με μεγαλύτερη ένταση.

Οι κυβερνήσεις οφείλουν να είναι ευαίσθητες στη δυσαρμονία, που μπορεί να προκύψει, ανάμεσα στην κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία και την αντίστοιχη κατάσταση στο κοινοβούλιο. Σημασία έχει βέβαια, αφού πηγή όλων των εξουσιών είναι η λαϊκή κυριαρχία, η διατήρηση ισχυρής πλειοψηφικής τάσης στο εκλογικό σώμα. Τα κόμματα οφείλουν να είναι ευαίσθητα στις δημοσκοπήσεις και να τις παρακολουθούν. Οφείλουν όμως και να σέβονται, χωρίς υπεκφυγές και τεχνάσματα, το σύνταγμα της χώρας. Εκεί ορίζεται, με τρόπο απόλυτα σαφή ότι η κυβέρνηση πέφτει μόνο αυτοβούλως παραιτούμενη ή αν απωλέσει, κάτω απ’ τις διαδικασίες που προβλέπονται, την πλειοψηφία των μελών της Βουλής.

Έχουμε αναλύσει επανειλημμένα στις Επιφυλλίδες πως συγκροτήθηκε η σημερινή Βουλή, με ποιες μεθοδεύσεις διαμορφώθηκε η πλειοψηφία της παράδοξης συμμαχίας Τσιπρανέλ και που θα καταλήξει στο τέλος. Τουλάχιστον το 1/3 από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ είναι τυχάρπαστα και περιστασιακά πρόσωπα, που καβάλησαν την ευκαιρία της εποχής. Αυτό εξάλλου διαπιστώνεται και αν ανατρέξει κανείς στις προϋποθέσεις της εκλογής τους και ιδιαίτερα στον αριθμό των σταυρών προτίμησης που έχουν συγκεντρώσει. Ήμουν και είμαι απ’ αυτούς που υποστηρίζουν ότι ο Έλληνας βουλευτής μόνο με την υποστήριξη ισχυρών συμφερόντων μπορεί να επιβιώσει. Είμαι ακόμα απ’ αυτούς, τους ελαχίστους, οι οποίοι όρθωσαν το ανάστημά τους στο δημαγωγικό κίνημα του αντικοινοβουλευτισμού. Υποστήριξα σταθερά την άποψη ότι οι Έλληνες κοινοβουλευτικοί δεν έχουν εγγυημένα από την επίσημη πολιτεία τα μέσα άσκησης των καθηκόντων τους κατά τρόπο ανεπηρέαστο.

Στο σημείο αυτό, μοιραία προκύπτει και το ζήτημα της αναπαραγωγής του πολιτικού προσωπικού ή αν θέλετε του νεποτισμού και της οικογενειοκρατίας. Οι μαρξιστές των Εξαρχείων, που μας κυβερνούν, προέρχονται οι περισσότεροι από νεόπλουτες οικογένειες. Επειδή κανείς πρόγονός τους δεν έχει προσφέρει τίποτα στο κοινωνικό σύνολο στη μακρά πορεία, που δημιούργησε το σύγχρονο ευρωπαϊκό νεοελληνικό κράτος και την ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία μας, δεν επικαλούνται τους προγόνους τους, οι οποίοι συχνότατα ήταν του σχοινιού και του παλουκιού. Απόφοιτοι οι ίδιοι εκλεκτών ιδιωτικών και πανάκριβων σχολείων θεωρούν τους εαυτούς τους παιδιά του λαού επειδή κωλοτριβόντουσαν στα καθίσματα των καφετεριών της πλατείας Εξαρχείων. Παράλληλα όμως, κάθε φορά που εμφανιζόταν και διεκδικούσε θέση στην πολιτική ζωή του τόπου κάποιος απόγονος γνωστής οικογενείας στο όνομα του μαρξισμού – λενινισμού, ανακήρυτταν τους εαυτούς τους παιδιά του λαού και τους αντιπάλους τους προϊόντα της οικογενειοκρατίας .

Το φαινόμενο δεν είναι καθαρά ελληνικό. Ούτε βεβαίως έχει την ευθύνη αποκλειστικά η σημερινή ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Τη Γαλλία την κυβέρνησαν επί αιώνες απόφοιτοι τριών ή τεσσάρων ειδικών κρατικών σχολών, όπου συγκεντρωνόταν και έλαμπε το άνθος της διανόησής της. Σήμερα, ο κύριος Βαλς, πρώην Πρωθυπουργός και επικρατέστερος υποψήφιος για την ηγεσία της Αριστεράς και ο κύριος Φιγιόν, επικρατήσας, αφού συνέτριψε τον πρώην Πρόεδρο Σαρκοζί και τον πρώην Πρωθυπουργό Ζιπέ, υποψήφιος Πρόεδρος της Δεξιάς, είναι και οι δύο παιδιά του κομματικού σωλήνα. Δεν δούλεψαν, δεν κόλλησαν ένσημα ποτέ.

Πως έχει κανείς την αξίωση, μέσα σε τέτοιο κλίμα, να ανατρέψουν την κυβέρνησή τους οι τυχάρπαστοι του ΣΥΡΙΖΑ; Θα ψηφίζουν με ενθουσιασμό και παρατεταμένα χειροκροτήματα ακόμη και αν ο Τσίπρας τους λέει ότι «πετάει ο γάιδαρος» ή ότι αυτό που κάνει «νιάου νιάου στα κεραμίδια» είναι ελέφαντας.

Μόνη λύση για να διαρραγεί η σημερινή ιδιοτελής αναισθησία των βουλευτών του Τσιπρανέλ είναι ο πανικός. Στριμωγμένοι σε συγκεντρώσεις μερικών δεκάδων ατόμων (όπως ο Πρωθυπουργός τους στις τελευταίες περιοδείες του) και με προεκλογικές μετρήσεις που δείχνουν αναμφισβήτητα ότι οι μισοί απ’ αυτούς δεν θα είναι στη νέα Βουλή, είναι δυνατόν να αναζητήσουν σωτηρία επισπεύδοντας τις εκλογές. Κάπως όπως τα ποντίκια, που αρχίζουν να πηδάνε στη θάλασσα ενώ το πλοίο επιπλέει ακόμα.

Posted in Άρθρα, Βήμα, ΤΟΒΗΜΑ

Το αφήγημα

Τι ακατανόμαστες πράξεις περιλαμβάνει άραγε η διαδικασία δημιουργίας μιας «δομημένης οικονομίας» και τι σας κάνει να σκέφτεστε η χρήση αυτού του νεολογισμού; Ή πως θα ονομάζανε σαν «παιδιά του λαού» έναν πρωθυπουργό που πάει στην κορυφαία αναμέτρηση με τους δανειστές της χώρας και έχει αυταπάτες; Θυμάμαι ότι όταν στο «Ροζικλέρ» και την «Αλάσκα», όπου με δύο δραχμές βλέπαμε δύο έργα καουμπόικα ή αστυνομικά, τις ώρες του σκασιαρχείου, σύσσωμη η αίθουσα ξεσπούσε για να προειδοποιήσει τον ήρωα «πρόσεχε ρε… (λέξη με 3 Α ή όπως λένε οι έφηβοι στα socialmediaμ@λ@κ@)». Και για τους από εμάς Αρβανιτόβλαχους, όπως λένε και στα Τζουμέρκα, «που πας ρε Καραμήτρο ξυπόλητος στα αγκάθια;»

Ο νεολογισμός θέλει προσοχή, ιδιαίτερα σε μια τόσο αρχαία γλώσσα, όπως είναι αυτή που μιλάμε. Με τέτοιο πλούτο εννοιών υπάρχει ο κίνδυνος η επιλογή μιας λέξης αντί μιας άλλης να δημιουργήσει ολισθήματα που μπορεί να έχουν συνέπειες στην αποτελεσματικότητα της έκφρασης. Εδώ και μερικούς μήνες άρχισαν τα ροζ παπαγαλάκια του Μαξίμου να χρησιμοποιούν και όταν μιλάνε για τον εαυτό τους αλλά και όταν μιλάνε για τους αντιπάλους τους, τη λέξη «αφήγημα». Δεν είναι εφεύρεση. Η λέξη υπάρχει και χρησιμοποιείται σε διάφορες περιπτώσεις αλλά η έννοιά της δεν είναι σαφής και προσδιορισμένη. Το αφήγημα δεν είναι «διήγημα», λογοτεχνικό είδος δηλαδή. Δεν είναι όμως και «διήγηση» πραγμάτων αντικειμενικών, μετρήσιμων και τετελεσμένων. Δεν είναι ούτε παραμύθι, που δανείζεται στοιχεία από έναν φανταστικό και συχνά εξωπραγματικό κόσμο. Είναι όλα αυτά μαζί.

Όταν είσαι υποχρεωμένος να μιλήσεις απολογητικά για μια κατάσταση ή για μια σειρά από γεγονότα, τότε πρέπει να κατασκευάσεις ένα «αφήγημα». Μείγμα πραγματικότητας και μύθου, το αποτέλεσμα εκφέρεται με λυρισμό, αγανάκτηση που δε γίνεσαι αντιληπτός και τέλος συνθηματολογικό ενθουσιασμό όταν περιγράφει τη δική σας περιπετειώδη δραστηριότητα και προσπαθεί να πείσει τους ακροατές σας να σας εμπιστευτούν. Όταν κάτι αντίστοιχο πραγματοποιείται από τον αντίπαλό σας, τότε το αφήγημα παίρνει υβριστικές διαστάσεις. Κάπως όπως στις φράσεις όπου υπάρχει θαυμασμός: «Όχι! Δε σε πιστεύω ρε μ@λ@κ@!» ή αντίστροφα «Άσε μας ρε μ@λ@κ@. Ο Τσίπρας τα κατάφερε πάλι μια χαρά». Σε αυτού του είδους το «αφήγημα» ο καθένας βάζει ότι θέλει και δίνει ότι ερμηνεία θέλει. Παραποιεί στατιστικές και γεγονότα, γλύφει ξεδιάντροπα στο εξωτερικό και λαϊκίζει αποχαλινωμένα στο εσωτερικό. Με άλλα λόγια ότι και να λέει το αφήγημά του είναι απατεώνας και τυχοδιώκτης.

Posted in Άρθρα, Βήμα, ΤΟΒΗΜΑ
Link to my Facebook Page
Link to my Flickr Page
Link to my Linkedin Page
Link to my Rss Page
Link to my Twitter Page
Link to my Youtube Page
Σχετικά νέα

LiberalΟ Θόδωρος Πάγκαλος γράφει στην ιστοσελίδα του για τον Ιβάν ...LiberalΈνα άρθρο, στο οποίο περιγράφει τη γνωριμία του με τον Ιβάν Σαββίδη, ανήρτησε στην προσωπική του ιστοσελίδα ο Θόδωρος Πάγκαλ [...]

Nooz.grΠάγκαλος: Απάτη τα αντίμετρα, σπείρα η κυβέρνησηNooz.grΣφοδρή κριτική στην κυβέρνηση έκανε ο πρώην υπουργός Θ. Πάγκαλος μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΚΑΙ. Εάν ήμουν πεπεισμένος ότι ο κ. Τσίπρας [...]

gazzetta.grO Πάγκαλος «τρολάρει» τον Τσακαλώτο για το «Πανελευσινιακός ...gazzetta.grΤον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο για την χθεσινή του ομιλία στην Βουλή και την αναφορά του, για ακόμη μια [...]

Huffington Post GreeceΌταν το παραμύθι γίνεται πραγματικότηταHuffington Post GreeceΠριν από χρόνια σε μια ιταλική επαρχία ζούσε ένας ηλικιωμένος ξυλουργός. Δεν είχε κανένα παράπονο από τη ζωή. Το μόνο [...]

www.star.grΠάγκαλος σε Τσίπρα: Είμαι οπαδός του Πανελευσινιακό, σε περιμένω ...www.star.grΜε ένα αιχμηρό tweet σχολίασε ο Θεόδωρος Πάγκαλος την αναφορά του Αλέξη Τσίπρα στη συνέντευξή του στον ΑΝΤ1 γι [...]

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish