Από κρίση σε κρίση: Η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Οι μεγάλοι πολιτικοί οραματίζονται το μέλλον. Οι μικροί – από δαύτους έχουμε κάμποσους στην Ελλάδα – αναμηρυκάζουν το παρελθόν. Οι μεγάλες φυσιογνωμίες, που κυριάρχησαν στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, παράλληλα με την ανοικοδόμηση των ερειπίων, κατάστρωναν σχέδια για ένα κοινό ευρωπαϊκό μέλλον, που θα στηριζόταν στον αποκλεισμό του πολέμου ως μέσου για την επίλυση των διαφορών, την ελεύθερη και συνειδητή αποδοχή αλλαγών του τρόπου ζωής και του παραγωγικού συστήματος, μιας συνεχώς αυξανόμενης συνοχής, που θα στηριζόταν στην εξαφάνιση της εξαθλίωσης με την τοποθέτηση σε όλες τις χώρες ενός κοινωνικού δικτύου ασφαλείας κάτω από το οποίο δεν επιτρεπόταν κανείς να πέσει και τέλος την ενσωμάτωση των πιο απομακρυσμένων και ιστορικά καθυστερημένων περιοχών. Η θριαμβευτική δημιουργία των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» θα στηριζόταν στο κοινό νόμισμα, στην ελευθερία κυκλοφορίας και εγκατάστασης επιχειρήσεων και ανθρώπων, στη βαθμιαία δημιουργία κοινής εξωτερικής πολιτικής και αμυντικού μηχανισμού. Προς αυτήν την κατεύθυνση και τον τελικό στόχο της έχουν γίνει κολοσσιαία βήματα. Τι φταίει λοιπόν και η κοινή γνώμη εκφράζει όλο και εντονότερα σε όλο και περισσότερες χώρες την απογοήτευσή της;

Για να δώσουμε μια πειστική απάντηση σε αυτό το ερώτημα πρέπει νομίζω να θέσουμε ορισμένες σταθερές. Έτσι το πάζλ, που άναρχα προβάλλει ασύνδετα και τυχαία κάποια κομμάτια της πραγματικότητας, παίρνει τη μορφή μιας εξίσωσης, η λύση της οποίας διευκολύνεται.

Πρώτη σταθερά: Η παγκοσμιοποίηση, δηλαδή η αναδιοργάνωση της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας με βάση τους φυσικούς πόρους και τις πηγές ενέργειας, είναι αντιφατική. Κινείται δημιουργώντας περιπλοκές στην ευρωπαϊκή ενοποίηση. Αυτή είναι ίσως η μόνη αποδεκτή – αν απορρίψουμε την επαναστατική βία – μορφή άμυνας απέναντι στην παγκοσμιοποίηση και τα δεινά που επιφέρει στους λαούς. Συμβαίνει όμως ορισμένοι πιο δυνατοί τεχνολογικά και πιο ενσωματωμένοι στο παγκόσμιο εμπόριο λαοί να μην έχουν κατανοήσει αυτήν τη διαλεκτική. Εξ ου και Brexitκαι οι περιπέτειες των χθεσινών ολλανδικών εκλογών και των αυριανών και μεθαυριανών επικίνδυνων αναμετρήσεων στη Γαλλία και στη Γερμανία. Αυτοί που, στο όνομα της απαλλαγής από τον καπιταλισμό, προτείνουν ένα ακαθόριστο σοσιαλισμό μετά την ήττα και την κατάρρευση του σοβιετικού συστήματος είναι στην πραγματικότητα πράκτορες και σύμμαχοι της παγκοσμιοποίησης και όχι εχθροί της, όπως φαντάζονται.

Δεύτερη σταθερά: Η συγχώνευση σε μία πολυεθνική δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων χωρίς τη χρήση ένοπλης βίας είναι πρωτοφανής στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο μαρξισμός, που είχε ως τελικό στόχο την κατάργηση του κράτους, επινόησε τη μεταβατική φάση της δικτατορίας του προλεταριάτου, που αποδείχθηκε στα πράγματα ιδιαίτερα επώδυνη και καταργήθηκε από τους λαούς γιατί τελικά ήταν το αντίθετο από την πορεία προς την ελευθερία, που υποτίθεται ότι εξασφάλιζε. Η ανακατανομή όμως των παραγωγικών δραστηριοτήτων, τα πολυεθνικά μονοπώλια και η όλο και μεγαλύτερη αξία των πηγών ενέργειας και των πρώτων υλών καταργούν μια βασική ευρωπαϊκή αποδοχή, την αύξηση της γενικής ευημερίας στους χώρους, που συναποδέχονταν το ευρωπαϊκό ιδεώδες. Μπορούμε να αναφέρουμε ως φαινόμενα αυτής της καταλυτικής διαδικασίας τον ανταγωνισμό των πάμφθηνων προϊόντων, που έρχονται από την περιφέρεια και δημιουργούν ανεργία και τη μετανάστευση όλο και καλύτερα καταρτισμένων νέων ανθρώπων που είναι πρόθυμοι για οποιαδήποτε εργασία με οποιαδήποτε αμοιβή.

Η μεταρρυθμιστική αριστερά, που υποτίθεται ότι κυβερνά σήμερα την Ελλάδα, κάθεται χαζοχαρούμενα και απολαμβάνει την εξουσία ακριβώς πάνω στην κόψη του ξυραφιού. Ο καπιταλισμός λειτουργεί σαν ποδήλατο. Όταν πάψεις να κινείσαι, πέφτεις. Το ερώτημα είναι θα πέσουμε προς τα μέσα ή προς τα έξω; Γιατί η αναπόφευκτη λύση, που αυτή τη στιγμή επιβάλλουν τα πράγματα, θα είναι να προχωρήσει η δημιουργία των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» από όσους θέλουν και μπορούν. Πρέπει να ερωτηθούμε σοβαρά αν θέλουμε με ότι συνεπάγεται ή αν θα αφήσουμε τον εαυτό μας να πέσει προς τα έξω στον ακαθόριστο και αδιαμόρφωτο χώρο που θα συγκροτούν οι «δορυφόροι της Ευρώπης».

Αυτών δηλαδή που δεν εκδήλωσαν έγκαιρα και μαχητικά ένα πλειοψηφικό «θέλω» και δεν εργάστηκαν υπομονετικά και συστηματικά για να «μπορούν».

 

 

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Θεόδωρου Πάγκαλου «Με το Ανδρέα στην Ευρώπη» (Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2010)

Ο Howe σηκώθηκε αμέσως από τη θέση του, έκανε το γύρο του τραπεζιού, ενώ η συζήτηση συνεχιζόταν και ήρθε να μου μιλήσει: «Προφανώς εδώ», μου είπε, «κάνετε κάποιο λάθος. Γιατί είστε εναντίον των προγραμμάτων για την τεχνική κατάρτιση και τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης για τους ανέργους της περιοχής μου;». Του απάντησα: «Γιατί και εσείς είστε εναντίον των δύο πρωτοκόλλων μου.» Με κοίταξε εντελώς παράξενα. Υποθέτω ότι ποτέ μέχρι τότε δεν μου είχε δώσει ούτε μια δεκάρα σημασία. «Μα είναι τελείως άσχετα τα μεν από τα δε», μου είπε. Του είπα: «Συμφωνώ μαζί σου αλλά αν δεν πάρω τα λεφτά μου, δεν θα πάρεις ούτε και εσύ τα δικά σου». «Μα αυτό είναι εκβιασμός (Blackmail)», μου απάντησε. «Νομίζω ότι το βρήκες», του είπα, «Αυτό ακριβώς είναι». (σελ.65)

«Ανδρέα, μην ετοιμάζεσαι να χρησιμοποιήσεις αυτό το μαγνητόφωνο. Σε έχω δει να μαγνητοφωνείς τις συνεδριάσεις αλλά εδώ είμαστε μόνοι μας με τους υπουργούς εξωτερικών και οι συζητήσεις είναι απόρρητες». «Ποιο μαγνητόφωνο;», είπε ο Παπανδρέου κατάπληκτος. «Αυτό που έχεις σε αυτό το δερμάτινο τσαντάκι που παίρνεις πάντα μαζί σου», του είπε η Θάτσερ, δείχνοντας μπροστά στο πιάτο του Παπανδρέου ένα δερμάτινο τσαντάκι, το οποίο περιείχε δύο πίπες, όργανα καθαρισμού και μια ποσότητα καπνού. Ο Ανδρέας άνοιξε το τσαντάκι, έδειξε το περιεχόμενό του στη μαινόμενη Θάτσερ και της είπε: «Μάργκαρετ, αυτό δεν είναι μαγνητόφωνο και μπορώ να σε διαβεβαιώσω ότι τα έχω αγοράσει στο Λονδίνο. Και οι πίπες και ο καπνός προέρχονται από το μαγαζί του Dunhill». Το βρετανικό τέρας αντί να ζητήσει συγγνώμη όπως θα έκανε κάποιος που έχει διαπράξει μια γκάφα τέτοιου μεγέθους έκανε ένα ακαθόριστο βρυχηθμό, κάτι μεταξύ «άου» και «όου» και έστρεψε τη συζήτηση προς άλλη κατεύθυνση. (σελ. 70)

Ο Μιτεράν παρακολουθούσε τον Ανδρέα με θαυμασμό και θα έλεγα με κάποια πατρική φροντίδα. Φοβόταν λίγο τον αυθορμητισμό του. Μια συζήτηση πολύ μεταγενέστερη είναι χαρακτηριστική ως προς αυτό. Είχε δημιουργηθεί τότε το «Σκοπιανό» από την κυβέρνηση Μητσοτάκη – Σαμαρά και κάποια στιγμή το συζητούσαμε και ο Ανδρέας είπε ότι θα μπορούσαν να ονομαστούν RepubliqueduVardar. Ο Μιτεράν δεν άκουσε καλά και γύρισε αγανακτισμένος προς τον Ανδρέα λέγοντάς του: «Για όνομα του θεού Ανδρέα. Πως είναι δυνατόν να προτείνεις να τους ονομάσουμε Δημοκρατία των Βαρβάρων (Republique des Barbar);» (σελ.87)

Εκείνο το βράδυ στην Κέρκυρα και ενώ τον βοηθούσα να ανέβει σιγά, σιγά τα σκαλιά τον (Πρόεδρο Μιτεράν) ρώτησα: «Κύριε Πρόεδρε, έχω μια απορία, που θα την έχω όλη μου τη ζωή, αν δεν μου τη λύσετε εσείς ο ίδιος. Για ποιο λόγο θέλατε να έρθετε μόνος σας χειμωνιάτικα στην πεδιάδα του Άργους;» «Αχ», μου απάντησε, «αυτός είναι ένας καημός στη ζωή μου. Χρόνια ήθελα να γράψω κάτι για τους Ατρείδες. Ήθελα να ζήσω όπως ζούσαν. Να δω πως ήταν η φύση μέσα στην οποία ζούσαν και γι’ αυτό έπρεπε να είναι γύρω μου όσο το δυνατόν λιγότεροι άνθρωποι και βεβαίως καθόλου ξένοι τουρίστες. Δε νομίζω όμως ότι θα προλάβω να τελειώσω αυτό το βιβλίο». (σελ. 96)

 

LinkedInShare/Bookmark
Posted in Uncategorized, Νεα, Πολιτική

Αντιγόνη

Όλες οι ελληνικές τραγωδίες έχουν σημαδέψει την ιστορία των τεχνών και των θεσμών. Είναι βάθρο όχι απλώς του σύγχρονου δυτικού θεάτρου, αλλά της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας. Αυτής που σήμερα κυριαρχεί στην υφήλιο ως πρότυπο για τα προτερήματά της, παράδειγμα προς αποφυγή για τα ελαττώματά της. Έχει εχθρούς και φίλους. Άνθρωποι αγωνίζονται, με τα όπλα στο χέρι, εναντίον αυτής της κοινωνίας, που στηρίζεται στα ατομικά δικαιώματα και άλλοι αφιερώνουν τη ζωή τους στο χτίσιμό της και στην καθιέρωσή της. Ανάμεσα στις τραγωδίες, που διδάσκουν δημοκρατικό ήθος, περίοπτη θέση έχει η «Αντιγόνη» του Σοφοκλέους.

Η «Αντιγόνη» είναι αναμφισβήτητα το κήρυγμα μιας βασικής αρχής του κράτους δικαίου ότι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν λειτουργεί υπέρ της πλειοψηφίας και της επικρατούσας ιδεολογίας, αλλά υπέρ των μειοψηφιών και της διαφορετικότητας. Οι πλειοψηφίες στις δημοκρατίες έχουν την εξουσία και μπορούν να νομοθετούν κατά βούληση. Από αυτήν την δύναμη της πλειοψηφίας πρέπει να προστατευθούν οι αδύνατοι, οι περιθωριακοί, οι ιδιόμορφοι, στο μέτρο του δυνατού.

Η «Αντιγόνη» έχει διασταυρώσει τρεις φορές με έντονο τρόπο τη ζωή μου. Στους πύργους Ωνάση της Νέας Υόρκης, όχι μακριά από το τέλος της 5ης Λεωφόρου, δίπλα στον πύργο Τραμπ, που έγινε τελευταία πολύ επίκαιρο, υπάρχει ένα υπέροχο αίθριο. Εκεί, σχεδόν πάντα, έχει μια ελληνικού ενδιαφέροντος έκθεση εικαστικών τεχνών και πολύ συχνά γίνονται, σχετικές με την έκθεση ή άσχετες, εκδηλώσεις, ομιλίες και παραστάσεις. Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό και όταν δεν υπάρχει άλλου είδους εκδήλωση, λειτουργεί ένας συμπαθέστατος πιανίστας, που συνοδεύει το μεσημέρι όσους βρίσκουν κάθισμα για να καταναλώσουν το πρόχειρο γεύμα τους που παρέχεται σε εξαιρετικές ποιότητες και σε εντελώς προσιτές τιμές. Τον χώρο οργανώνει και κατευθύνει το ίδρυμα Ωνάση με την προσωπική εποπτεία του κυρίου Αντώνη Παπαδημητρίου και των συνεργατών του. Εκεί ανέβηκε το δρώμενο «Αντιγόνη στο Φέργκιουσον». Τραγουδούσαν αστυνομικοί και πολίτες από το Μιζούρι κομμάτια γκόσπελ μουσικής υπό τη διεύθυνση του αστυνομικού Φιλ Ουίντμορ. Υπό τον γενικό τίτλο “AntigonNow” διδάσκεται ο ηθικός προβληματισμός του Σοφοκλή σε σύγχρονους ανθρώπους. Ιδιαίτερα εξετάζεται η σχέση της συνείδησης του πολίτη με τη βία της εξουσίας και τα φυλετικά προβλήματα.

Σε μια παλιότερη ευκαιρία είχα ταξιδέψει το 1999 στη Νότιο Αφρική. Έπρεπε να κλείσω τους λογαριασμούς μιας πολύ επιτυχημένης παρέμβασης της Ελλάδας, μέσα στα πλαίσια της ευρωπαϊκής τεχνικής βοήθειας, για τη δημιουργία της πολυφυλετικής Νότιας Αφρικής. Η Ελλάδα είχε διεκπεραιώσει τότε και το λέω με πολλή υπερηφάνεια, ένα καθήκον που πολλές μεγάλες και πεπειραμένες χώρες – μέλη, είχαν απομακρύνει σαν πικρό ποτήρι: να συγχωνεύσει δηλαδή την ρατσιστική αστυνομία του επίσημου κράτους, που αποτελείτο από πάνοπλους και τεράστιους στο ύψος και γενικά στο μέγεθος μπόερς αστυνομικούς με τα υποσιτισμένα παιδιά των παραγκουπόλεων, που φορώντας κουρέλια και κρατώντας στο χέρι οπλισμό ποικίλης φύσεως, είχαν βγει από την παρανομία και κρατούσαν την τάξη στις παραγκουπόλεις. Καταφέραμε τότε και οφείλω να αναφέρω την προσφορά μερικών εκατοντάδων αγγλομαθών αξιωματικών και υπαξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας να γίνει επιτυχημένα και ειρηνικά η μετάβαση αυτή, χωρίς να ανοίξει κυριολεκτικά μύτη.

Όταν βρέθηκα στην Πρετόρια ζήτησα να δω τον ήδη Πρόεδρο Νέλσον Μαντέλα. Τον γνώριζα ήδη καλά. Τον είχα επανειλημμένα συναντήσει και είχα τη μεγάλη τιμή να είμαι παρών στο γεύμα του με τον ρατσιστή Πρόεδρο του παλαιού καθεστώτος Ντε Κλερκ, όπου αποφασίστηκαν οι τελευταίες λεπτομέρειες της μεταβίβασης των εξουσιών. Είχα λόγους να πιστεύω ότι με αντιμετώπιζε με συμπάθεια και ευγνωμοσύνη. Εξάλλου νομικός του σύμβουλος με μεγάλο ρόλο στο κόμμα του είχε ο Γιώργος Μπέζος, Έλλην μετανάστης, δικηγόρος, διαπρεπής και μεγάλη πολιτική φυσιογνωμία της Νότιας Αφρικής. Δυστυχώς, ο Μπέζος μου είπε ότι ο Μαντέλα είχε φύγει μερικές ώρες πριν για το Κέιπ Τάουν, όπου ήθελε να ξεκουραστεί και να αποφασίσει για το μέλλον του.

Είχα τους λόγους μου που ήθελα να τον συναντήσω. Δεχόμουν εδώ και μερικές μέρες, την αφόρητη πίεση ορισμένων κύκλων, οι οποίοι αδιαφορώντας για τις συνέπειες που θα είχε αυτό στη σταθερότητα της περιοχής, ήθελαν να μου πασάρουν τον φυγάδα Οτσαλάν, που όλοι τον πετούσαν ο ένας στον άλλον σαν ένα καμένο κάστανο.

Τελικά ο Μπέζος μου εξασφάλισε ένα ραντεβού μισής ώρας, υπό τον όρο ότι θα πήγαινα στο Κέιπ Τάουν. Πέταξα από την Πρετόρια 2,5 ώρες και βρέθηκα απέναντι στον Μπουάνα, ο οποίος είχε εξαιρετικά κέφια. Μόλις μπήκα στο γραφείο του, ζήτησε από τη γραμματέα του να φέρει ένα βιβλίο πολυδιαβασμένο, που είχε στην προσωπική του βιβλιοθήκη και μου διηγήθηκε ότι αυτό ήταν η Αντιγόνη του Σοφοκλέους, που του είχε στείλει, όταν δυο σχεδόν δεκαετίες ήταν φυλακισμένος στο κάτεργο του νησιού Ρόμπεν, ο Γ. Μπέζος. Συγκρότησε τότε θίασο και ανέβασαν την Αντιγόνη. Επειδή οι φυλακές ήταν αυστηρά ανδρικές, την Αντιγόνη έπαιζε ο ίδιος ο Μαντέλα. Έγινε σάλος. Οι κρατούμενοι με δάκρια στα μάτια χειροκροτούσαν το μήνυμα της Αντιγόνης και ζητούσαν να παιχτεί το έργο ξανά και ξανά. Στη 10η παράσταση, ειδοποιημένος απ’ τους φύλακες, εμφανίστηκε ο διευθυντής των φυλακών, ο οποίος ήθελε να ακούσει τι τέλος πάντων παίζουν αυτοί οι αγράμματοι αραπάδες, που τους κάνει να κλαίνε και να ζητωκραυγάζουν. Οι μπόερς έπιασαν το μήνυμα της τραγωδίας, κατάσχεσαν το βιβλίο και έκλεισαν την Αντιγόνη (Μαντέλα) στην απομόνωση.

Όταν τελείωσε την αφήγησή του, ο θρυλικός αυτός ηγέτης, με κοίταξε για λίγο και είπε πολύ ευγενικά: «Με συγχωρείτε εξοχότατε υπουργέ. Παρασύρομαι κάθε φορά που θυμάμαι αυτές τις μέρες. Δεν ήρθατε ασφαλώς ως το Κέιπ Τάουν για να ακούσετε αυτήν την ιστορία, όσο και να σας αρέσει ο Σοφοκλής». Ήταν τότε 7 Φεβρουαρίου του 1999. Η πραγματική αιτία του ταξιδιού μου ήταν να βρω ένα καταφύγιο κατάλληλο για τον Οτσαλάν και να τον στείλω εκεί για να απαλλαγεί η Ελλάδα από τους τούρκικους εκβιασμούς και απειλές. Όταν άκουσε τα επιχειρήματά μου, ο Μαντέλα χαμογέλασε και ρώτησε τη γραμματέα του, μια πολύ όμορφη νεαρά Ινδή: «Τι λες εσύ, να τον φιλοξενήσουμε;» και αυτή απάντησε: «Heisafreedomfighter. Whatever he might be, he deserves a shelter» (Είναιαγωνιστής. Ότι και να έχει κάνει, δικαιούται ένα καταφύγιο).

Ο Μ. Καραγάτσης έχει γράψει ανάμεσα στα άλλα αριστουργήματά του ένα βιβλίο που περιγράφει τον Έλληνα ήρωα, που έχασε τη ζωή του πολεμώντας μέχρι την τελευταία στιγμή πάνω στο υποβρύχιο «Κατσώνης», Βασίλη Λάσκο. Ο Λάσκος ήταν πλασμένος από τη φύση για να γίνει ένα μυθικό πρόσωπο. Ο πατέρας του μεγαλοκτηματίας πουλούσε λάδι στην κεντρική αγορά των Αθηνών, ο γίγαντας Βασίλης, όμως, ήθελε να γίνει θαλασσινός. Διάλεξε από τα πλοία, που υπήρχαν τότε, το πιο τυχοδιωκτικό, το πιο αυτόνομο, το πιο πειρατικό στην κυριολεξία, το υποβρύχιο.

Ο Βασίλης Λάσκος είχε γεννηθεί σε μια οικογένεια συντηρητική, όπως ήταν τότε όλοι οι εύποροι χωρικοί της Αττικής και των Μεσογείων. Ανακάλυψε, όμως, και γοητεύτηκε απ’ αυτόν τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Βρέθηκε το ’26 στο πλευρό του τότε ακραίου βενιζελικού και φανατικού εχθρού της δυναστείας, συμπολίτη του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου. Τον συνόδευσε μέχρι το τέλος ως υπασπιστής του και φαίνεται ότι επηρέασε την απόφαση της κυβέρνησης να παραγγείλει έξι σύγχρονα υποβρύχια, που δόξασαν τη χώρα αργότερα στον ελληνοϊταλικό πόλεμο.

Μεγάλος καπετάνιος και άριστος διοικητής, ο Λάσκος βρήκε πολλές ευκαιρίες να διαπρέψει, μέχρι που τον απέταξαν από το ναυτικό μετά την ατυχή έκβαση του πραξικοπήματος του 1935.

Ο Λάσκος είχε παράλληλα, σε ύψιστο βαθμό, τις συνήθειες ενός «άνδρα» της εποχής του. Χαρτοπαίχτης, πότης και ιδιαίτερα εθισμένος στην πορνική συναναστροφή γυναικών, ήταν αυτό που λένε «κακό παιδί». Έτσι τον ξέραν τουλάχιστον στην καλή κοινωνία των Αθηνών, στον Πειραιά και στα άλλα λιμάνια της Μεσογείου, όπου τον έφερνε η σταδιοδρομία του.

Οι Αρβανίτες είχαν τη συνήθεια να βαφτίζουν τα δύο έως τέσσερα πρώτα τους παιδιά με τα ονόματα των παππούδων και των γιαγιάδων. Όταν όμως τα παιδιά ήταν, όπως συχνά συνέβαινε εκείνη την εποχή, περισσότερα, έψαχναν να βρουν ονόματα στην αρχαία Ελλάδα. Έτσι και η οικογένεια Μητρομελέτη, που ζούσε λίγο πιο κάτω από τους Λασκαίους στον κεντρικό δρόμο της Ελευσίνας. Έκαναν δυο κορίτσια και τα βάφτισαν Αντιγόνη και Ισμήνη. Τα δυο ονόματα των πρωταγωνιστριών της τραγωδίας του Σοφοκλή. Η Ισμήνη ήταν μια κομψή και χαριτωμένη κοπέλα, που παντρεύτηκε έναν εύπορο άνδρα από την Αθήνα και έζησε ευτυχισμένα μαζί του. Η Αντιγόνη (Αλκμήνη Κωστογιώργη στο βιβλίο του Καραγάτση) γεννήθηκε δωδεκάμισι χρόνια μετά τον Λάσκο.

Ο Βασίλης την είχε δει νεογέννητο, όπως όλη η γειτονιά και την ξανασυνάντησε όταν είχε γίνει 20, δηλαδή μια νεαρή γυναίκα. Το ενδιαφέρον του ενός για τον άλλον ήταν αστραπιαίο και κορυφώθηκε με την πάροδο των χρόνων. Η Αντιγόνη απέρριπτε το ένα μετά το άλλο συνοικέσια με λαμπρούς γαμπρούς που της έκαναν, αλλά δεν τολμούσε να ομολογήσει τον έρωτά της για το γειτονόπουλο. Ο Βασίλης πάλι, είχε αλλάξει ριζικά ζωή, είχε εγκαταλείψει το χαρτί, το αλκοόλ και τα μπορντέλα και περνούσε όλο και περισσότερο χρόνο στην Ελευσίνα. Δυστυχώς στο γάμο τους ορθωνόταν εμπόδιο μεγάλο η μητέρα του Λάσκου, η κυρά Μαριγώ, που θεωρούσε ότι οι απελευθερωμένες γυναίκες ήταν οπωσδήποτε χαλαρών ηθών. Κάτι λοιπόν η μητέρα, κάτι η ψυχολογική κρίση που περνούσε ο Λάσκος μετά την απόταξή του, χώρισαν και χρειάστηκε ο μεγάλος πόλεμος για να τους φέρει πάλι κοντά, όταν έφυγε ο κυβερνήτης του Κατσώνη για το μέτωπο της Μέσης Ανατολής. Η Αντιγόνη της Ελευσίνας δεν έθαψε ποτέ τον νεκρό της. «… τα κόκκαλά του είναι μπλεγμένα στα φύκια του βυθού, ανάμεσα Πήλιο και Σκιάθο. Και τα μοιρολογούν, τις αφέγγαρες νύχτες, οι φώκιες που έχουν τα λημέρια τους στις θαλασσινές σπηλιές εκείνης της ακρογιαλιάς»*.

Επειδή δεν μπορούσε να τον θάψει τον δικό της νεκρό, η Αντιγόνη Μητρομελέτη έγινε κοσμοκαλόγρια. Έκοψε τα μαλλιά της κοντά σαν αντρικά, φορούσε πάντα πολύ απλά και πάμφθηνα ρούχα, ίσια παπούτσια και δεν βαφόταν ποτέ. Διαθέτοντας κάποια οικονομική άνεση ξόδευε όλο το χρόνο της σε δραστηριότητες κοινωφελείς. Ένα μεγάλο μέρος της ζωής της το είχε αφιερώσει στον Πρωτοπρεσβύτερο της Ελευσίνας Γεώργιο Πυρουνάκη. Οργάνωνε συσσίτια, παιδικές κατασκηνώσεις για τα παιδιά των εργατών, μαθήματα για τους αναλφάβητους, κύκλους για τα δικαιώματα των γυναικών και όταν πέθανε, σε προχωρημένη ηλικία, η Ελευσίνα της απέδωσε μεγάλη τιμή και δόξα. Ήταν η «αιώνια μνηστή», το παράδειγμα της πίστης σε αρχές, αισθήματα και ιδέες, που η μοίρα της την έφερε να διασταυρωθεί με έναν κομήτη. Θα μπορούσε να έχει καεί. Δεν διεκδίκησε ποτέ την ισότητα με τους όρους των σημερινών στρατευμένων γυναικών. Όπως εκείνη η αρχαία Αντιγόνη, την ισότητα και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, είχε κατακτήσει μόνη της.

Διάβασα πως κάποιος ή κάποιοι σκοπεύουν τα επόμενα χρόνια να αφαιρέσουν τελείως τη διδαχή της Αντιγόνης του Σοφοκλέους από την ύλη των λυκείων. Όπως οι Αφροαμερικάνοι απ’ το Μιζούρι, ο Νέλσον Μαντέλα και η Αντιγόνη Μητρομελέτη, σας προτείνω να υπερασπιστούμε την κληρονομιά μας απέναντι στο μίσος και τη μανία των σύγχρονων βαρβάρων: «Εκάς οι βέβηλοι».

 

*Μ. Καραγάτσης – Βασίλης Λάσκος, σελ. 277

Posted in Καθημερινή

Η εξωτερική πολιτική του Trump

Στις 4 Μαρτίου 1817, μέσα σε ανοιξιάτικη ατμόσφαιρα, έγινε Πρόεδρος των ΗΠΑ ο JamesMonroe. Ήταν ένας σοβαρός και ηθικός άνθρωπος που έπρεπε όμως να αντιμετωπίσει μια σειρά από άμεσα και σημαντικά προβλήματα. Διατύπωσε και έβαλε σε εφαρμογή το περίφημο δόγμα Monroe. Έκτοτε το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, στο οποίο ανήκε, εφάρμοσε μια πολύ πιο ψύχραιμη πολιτική σε ότι αφορά τις επεμβάσεις εκτός συνόρων της μεγάλης υπερατλαντικής κοινοπολιτείας.

Η MarilynMonroeγεννήθηκε το 1926. 28 ετών πήγε στην Κορέα, όπου τραγούδησε και χόρεψε για το αμερικανικό εκστρατευτικό σώμα. Οι φαντάροι, όπως είναι φυσικό, την αποθέωσαν. Η Marilyn ήταν οπαδός του Δημοκρατικού κόμματος, που βοήθησε πολύ τις μεγάλες πολιτείες του βορά και της ανατολής κυρίως, στη χειραφέτηση των γυναικών, των εργαζομένων στο εσωτερικό της χώρας. Ήταν πολύ πιο αποφασιστικοί οι Δημοκράτες όταν έπρεπε να παρέμβουν στο εξωτερικό. Έμμεσα ή άμεσα έθεσαν υπό τον έλεγχό τους μεγάλες περιοχές της υφηλίου.

Στο μεσοδιάστημα, αφού είχε εκλεγεί πρόεδρος αλλά δεν είχε ορκιστεί ακόμα ως διάδοχος του Obama, oTrumpέδωσε μια σπάνια συνέντευξη στους απεσταλμένους του τύπου. Εκεί ερωτήθη και για τη Μέση Ανατολή. Ένα θέμα που ήρθε όπως ήταν φυσικό, στη συζήτηση, ήταν η στάση των ΗΠΑ στην περιοχή. Εκεί ο Trump με απλά επιχειρήματα, κατανοητά από όλους, είπε αυτό που χιλιάδες πανεπιστημιακοί και δημοσιογραφικοί κονδηλοφόροι παγκοσμίως δεν ετόλμησαν να ξεστομίσουν όλα αυτά τα χρόνια.

«Ναι», είπε, «οι δικτάτορες είναι κακοί (badguys) και δεν έχουν κανένα σεβασμό για τη δημιουργία ενός στοιχειώδους κράτους δικαίου. Εμείς έχουμε συνηθίσει να ζούμε μέσα σε ένα κράτος δικαίου. Είναι λογικό να αντιπαθούμε καθεστώτα όπως εκείνα του Σαντάμ, του Άσαντ ή του Καντάφι. Όμως, μετά την ανατροπή τους, τι βάλαμε στη θέση τους; Είχαμε σχέδιο; Ήταν έτοιμες αυτές οι κοινωνίες να εκλέξουν δημοκρατικές ηγεσίες; Ήταν εθνικά κράτη όπως αυτά που έχουμε συνηθίσει στη δύση;». με τέσσερις φράσεις καυτηρίασε την αμερικάνικη πολιτική στη Μέση Ανατολή, που με την εξάπλωση της Αραβικής Άνοιξης δημιούργησε, πράγματι, προϋποθέσεις για την καταστροφή των πιο προχωρημένων, κοινωνικά και θεσμικά, αραβικών κοινωνιών, τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων και την έξοδο, με κάθε δυνατό τρόπο, στους δρόμους της προσφυγιάς, εκατομμυρίων άλλων.

Για όλα αυτά είναι υπεύθυνη, διαδοχικά, η πολιτική ηγεσία και η διοίκηση Clintonκαι Obama, δηλαδή του Δημοκρατικού κόμματος. Ας μη μεγαλοπιανόμαστε όμως. Η Ελλάδα ακόμα και αν ξεπεράσει τη σημερινή της δημοσιονομική χρεωκοπία και εξαρτάται λιγότερο από την ελεημοσύνη των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και του διεθνούς νομισματικού ταμείου, ακόμα και αν αποκτήσει άλλη αξιολογότερη και πιο αξιόπιστη κυβέρνηση από το σημερινό εθνικοσοσιαλιστικό συνονθύλευμα, ακόμα και αν αναπτύξει μεγάλες πρωτοβουλίες και αφάνταστες διπλωματικές ικανότητες, δε θα γίνει ποτέ περιφερειακή μητρόπολη, μεσαία γεωπολιτική δύναμη, όπως είναι η Τουρκία.

Κάποτε είχα πει και συγκέντρωσα τότε τα πυρά της βλακώδους αριστεράς, η οποία κυριαρχεί ιδεολογικά στη χώρα μας, ότι: «το πρόβλημα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις δεν είναι ότι οι Αμερικανοί προσπαθούν να μας επιβάλλουν μια πολιτική αλλά ότι συνήθως αδιαφορούν για εμάς». Ποτέ δεν κουράστηκα να επισημαίνω την φράση που κατά κόρον χρησιμοποιούσαν οι Αμερικανοί για να περιγράψουν το τρίγωνο Αμερικής Τουρκίας Ελλάδας: «Με τους Τούρκους έχουμε μια στρατηγική συμμαχία (strategicalliance), οι Έλληνες είναι παλιοί, καλοί και πιστοί φίλοι (goodandfaithful, oldfriends)». Είναι προφανές προς ποια κατεύθυνση πήγαιναν οι στηρίξεις της Αμερικής, όπως τόσα χρόνια διαπιστώνουμε και στο Κυπριακό, στη ρύθμιση των σχέσεών μας στο Αιγαίο και στους εξοπλισμούς.

Χαζοχαρούμενες αντιπροσωπείες και παραπανίσιες φιλικές εκδηλώσεις και κόκκινες γραβάτες σε λαιμούς που διακήρυξαν εδώ και δυο χρόνια την επαναστατική ανεξαρτησία τους από τον αστικό λαιμοδέτη, κακό κάνουν, γιατί ενισχύουν και παγιώνουν αυτήν την αντίληψη.

Το πολύ, πολύ να τους κεράσουν οι Αμερικάνοι κανένα λουκουμάκι ή ακόμα χειρότερα ένα από τα αηδέστατα marshmallows, που μασουλάνε συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις.

Posted in Άρθρα, Βήμα, ΤΟΒΗΜΑ

Τα σύνορα της δικιάς μας καρδιάς

Ο ΟΟΣΑ (Οικονομικός Οργανισμός για τη Συνεργασία και την Ανάπτυξη) μαζεύει, μια φορά το χρόνο στο Παρίσι, τους υπουργούς εξωτερικών των χωρών μελών. Είναι μια ευκαιρία για να συναντηθούν Έλληνας και Τούρκος υπουργός εξωτερικών (η Τουρκία θυμίζω είναι μέλος του ΟΟΣΑ από την ίδρυσή του). Μια μέρα πριν από 30 περίπου χρόνια, με πλεύρισε ο πρώτος Τούρκος υπουργός εξωτερικών που γνώρισα. Ήταν ένας επαγγελματίας διπλωμάτης επ’ ονόματι Χαλέφογλου. Εγώ εκείνη την ώρα χάζευα ένα χάρτη της Μεσογείου τεραστίων διαστάσεων, που λειτουργούσε σαν διακόσμηση ενός τοίχου του σαλονιού του Οργανισμού. Ο Χαλέφογλου μου είπε: «Προσέξατε στο χάρτη πως όλες οι πρωτεύουσες των νησιών σας βλέπουν προς την Ασία; Στην πραγματικότητα τα νησιά αυτά ανήκουν στην απέναντι ακτή. Ε! Δεν είναι κρίμα εσείς να έχετε όλα τα νησιά και εμείς να μην έχουμε κανένα;» Απάντησα αμέσως: «Ξέρετε κύριε συνάδελφε, αυτές οι πόλεις έχουν δημιουργηθεί κατά την αρχαιότητα. Φαντάζομαι ότι με όλη την επιτυχία των απόψεών σας στην κοινή σας γνώμη, θα καταλαβαίνετε ότι δεν μπορεί να υπήρχε Τουρκία το 500 π.Χ. ή το 1000 π.Χ. Αλλά αν επιμένετε πολύ σε αυτό το θέμα, υπάρχει λύση εύκολη. Να μας δώσετε ξανά τα παράλια της Ιωνίας, που καταλάβατε το 1922. Έτσι η ενότητα του χώρου θα αποκατασταθεί». Όσο και αν τον δυσαρέστησα, κατάλαβε ότι είχε κάνει γκάφα και με αντιμετώπισε έκτοτε, κάθε φορά που με συναντούσε, με μεγαλύτερη προσοχή.

Ένας υπεύθυνος πολιτικός ηγέτης προσέχει πολύ για να μην κάνει δικιά του την περιρρέουσα δημαγωγία. Δύο ή τρεις αιώνες πριν από την, επιτυχημένη όντως, εμφάνισή τους στη Μικρά Ασία, οι Οσμανλήδες Τούρκοι αποτελούσαν μια από τις 12 γιούρτες του σημερινού Ουζμπεκιστάν και εκινούντο νομαδικώς στην κόκκινη μηλιά (Άλμα Άτα) στα σύνορα Καζακστάν και Κίνας. Ούτε καν υποψιάζονταν την ύπαρξη μιας θάλασσας που λέγεται Αιγαίο και όλα τα άλλα αγαθά που μπορούσε να περικλείει. Οι πόλεις όμως των ελληνικών νησιών της Ιωνίας είχαν γνωρίσει αιώνες έντονης ανάπτυξης και ταραχώδους πολιτικής ζωής. Από αποικίες ελλαδικών πόλεων, που ήταν κάποτε, έγιναν οι ίδιες μητροπόλεις και έστελναν καράβια στα πέρατα της Μεσογείου για να δημιουργήσουν πια δικές τους αποικίες.

Ας σκεφτούμε λιγάκι τι θα γινόταν στην Ευρώπη αν όλοι οι λαοί άρχιζαν να αμφισβητούν τις διεθνείς συνθήκες και να θέλουν να επιβάλουν τα σύνορα της καρδιάς τους. Η γιγαντιαία Γερμανία θα διεκδικούσε κατ’ αρχήν τη Σουδητία, που είναι το ένα τρίτο ή το ένα τέταρτο της σημερινής Τσεχίας. Βέβαια, η Αυστρία θα ήθελε πίσω το γερμανόφωνο Τιρόλο, η Ισπανία θα πετούσε στη θάλασσα τους Εγγλέζους στο Γιβραλτάρ και για να έρθουμε πιο κοντά, τα Σκόπια θα είχαν διαμελιστεί, η Αλβανία πιθανότατα επίσης δεν θα υπήρχε και τεράστιας έκτασης ασκήσεις καθαρότητας θα είχαν τρομάξει τον κόσμο με την αγριότητά τους.

Αλλά γιατί να πάμε τόσο μακριά; Ας μείνουμε στα καθ’ ημάς. Το φυσιολογικό για την εξέλιξη του κυπριακού λαού, ήταν η αποκατάσταση της αρχής της αυτοδιάθεσης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και βεβαίως, αν ελεύθερα αποφαινόταν ο κυπριακός λαός, ήταν γνωστό πως η ένωση με την Ελλάδα θα ήταν αναπόφευκτη. Και ασφαλώς δεν υπάρχει ελληνόπουλο, που να μην περιλαμβάνει στα παιδικά του όνειρα την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης από τον τουρκικό ζυγό.

Λαός δυναμικός οι Έλληνες είχαν αναπτύξει δίκτυα επηρεασμού της πραγματικότητας μέσα στην ίδια την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σήμερα η ηγεμονική αυτή παρουσία έχει εκμηδενιστεί. Η Γκιαούρ Ιζμίρ δεν υπάρχει πια. Ξέρουμε όμως πως τα όνειρα της καρδιάς πρέπει να ξεχνιόνται όταν αντιμετωπίζεις την πραγματικότητα. Οφείλουμε να ευχηθούμε στον κύριο Ερντογάν να ξυπνήσει όσο το δυνατόν συντομότερα.

Posted in Άρθρα, Βήμα, ΤΟΒΗΜΑ

Τα παιδιά του λαού

Είμαστε πια σε προεκλογική περίοδο. Το μαρτυρούν οι προεκλογικές μετακινήσεις αρχηγών κομμάτων, υπουργών, του ίδιου του Πρωθυπουργού και του παρακοιμώμενού του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η επιλογή των χώρων που επισκέπτονται, το περιεχόμενο των λόγων τους και η σκηνοθεσία είναι έντονα ψηφοθηρικού χαρακτήρα. Κυρίως όμως είναι έκδηλη η προεκλογική ατμόσφαιρα από τις συζητήσεις που κάποιος απολαμβάνει στην καθημερινή ζωή ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Πότε θα απαλλαγούμε επιτέλους απ’ αυτούς;» είναι η ερώτηση που κάποιος αντιμετωπίζει όλο και συχνότερα, όλο και με μεγαλύτερη ένταση.

Οι κυβερνήσεις οφείλουν να είναι ευαίσθητες στη δυσαρμονία, που μπορεί να προκύψει, ανάμεσα στην κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία και την αντίστοιχη κατάσταση στο κοινοβούλιο. Σημασία έχει βέβαια, αφού πηγή όλων των εξουσιών είναι η λαϊκή κυριαρχία, η διατήρηση ισχυρής πλειοψηφικής τάσης στο εκλογικό σώμα. Τα κόμματα οφείλουν να είναι ευαίσθητα στις δημοσκοπήσεις και να τις παρακολουθούν. Οφείλουν όμως και να σέβονται, χωρίς υπεκφυγές και τεχνάσματα, το σύνταγμα της χώρας. Εκεί ορίζεται, με τρόπο απόλυτα σαφή ότι η κυβέρνηση πέφτει μόνο αυτοβούλως παραιτούμενη ή αν απωλέσει, κάτω απ’ τις διαδικασίες που προβλέπονται, την πλειοψηφία των μελών της Βουλής.

Έχουμε αναλύσει επανειλημμένα στις Επιφυλλίδες πως συγκροτήθηκε η σημερινή Βουλή, με ποιες μεθοδεύσεις διαμορφώθηκε η πλειοψηφία της παράδοξης συμμαχίας Τσιπρανέλ και που θα καταλήξει στο τέλος. Τουλάχιστον το 1/3 από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ είναι τυχάρπαστα και περιστασιακά πρόσωπα, που καβάλησαν την ευκαιρία της εποχής. Αυτό εξάλλου διαπιστώνεται και αν ανατρέξει κανείς στις προϋποθέσεις της εκλογής τους και ιδιαίτερα στον αριθμό των σταυρών προτίμησης που έχουν συγκεντρώσει. Ήμουν και είμαι απ’ αυτούς που υποστηρίζουν ότι ο Έλληνας βουλευτής μόνο με την υποστήριξη ισχυρών συμφερόντων μπορεί να επιβιώσει. Είμαι ακόμα απ’ αυτούς, τους ελαχίστους, οι οποίοι όρθωσαν το ανάστημά τους στο δημαγωγικό κίνημα του αντικοινοβουλευτισμού. Υποστήριξα σταθερά την άποψη ότι οι Έλληνες κοινοβουλευτικοί δεν έχουν εγγυημένα από την επίσημη πολιτεία τα μέσα άσκησης των καθηκόντων τους κατά τρόπο ανεπηρέαστο.

Στο σημείο αυτό, μοιραία προκύπτει και το ζήτημα της αναπαραγωγής του πολιτικού προσωπικού ή αν θέλετε του νεποτισμού και της οικογενειοκρατίας. Οι μαρξιστές των Εξαρχείων, που μας κυβερνούν, προέρχονται οι περισσότεροι από νεόπλουτες οικογένειες. Επειδή κανείς πρόγονός τους δεν έχει προσφέρει τίποτα στο κοινωνικό σύνολο στη μακρά πορεία, που δημιούργησε το σύγχρονο ευρωπαϊκό νεοελληνικό κράτος και την ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία μας, δεν επικαλούνται τους προγόνους τους, οι οποίοι συχνότατα ήταν του σχοινιού και του παλουκιού. Απόφοιτοι οι ίδιοι εκλεκτών ιδιωτικών και πανάκριβων σχολείων θεωρούν τους εαυτούς τους παιδιά του λαού επειδή κωλοτριβόντουσαν στα καθίσματα των καφετεριών της πλατείας Εξαρχείων. Παράλληλα όμως, κάθε φορά που εμφανιζόταν και διεκδικούσε θέση στην πολιτική ζωή του τόπου κάποιος απόγονος γνωστής οικογενείας στο όνομα του μαρξισμού – λενινισμού, ανακήρυτταν τους εαυτούς τους παιδιά του λαού και τους αντιπάλους τους προϊόντα της οικογενειοκρατίας .

Το φαινόμενο δεν είναι καθαρά ελληνικό. Ούτε βεβαίως έχει την ευθύνη αποκλειστικά η σημερινή ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Τη Γαλλία την κυβέρνησαν επί αιώνες απόφοιτοι τριών ή τεσσάρων ειδικών κρατικών σχολών, όπου συγκεντρωνόταν και έλαμπε το άνθος της διανόησής της. Σήμερα, ο κύριος Βαλς, πρώην Πρωθυπουργός και επικρατέστερος υποψήφιος για την ηγεσία της Αριστεράς και ο κύριος Φιγιόν, επικρατήσας, αφού συνέτριψε τον πρώην Πρόεδρο Σαρκοζί και τον πρώην Πρωθυπουργό Ζιπέ, υποψήφιος Πρόεδρος της Δεξιάς, είναι και οι δύο παιδιά του κομματικού σωλήνα. Δεν δούλεψαν, δεν κόλλησαν ένσημα ποτέ.

Πως έχει κανείς την αξίωση, μέσα σε τέτοιο κλίμα, να ανατρέψουν την κυβέρνησή τους οι τυχάρπαστοι του ΣΥΡΙΖΑ; Θα ψηφίζουν με ενθουσιασμό και παρατεταμένα χειροκροτήματα ακόμη και αν ο Τσίπρας τους λέει ότι «πετάει ο γάιδαρος» ή ότι αυτό που κάνει «νιάου νιάου στα κεραμίδια» είναι ελέφαντας.

Μόνη λύση για να διαρραγεί η σημερινή ιδιοτελής αναισθησία των βουλευτών του Τσιπρανέλ είναι ο πανικός. Στριμωγμένοι σε συγκεντρώσεις μερικών δεκάδων ατόμων (όπως ο Πρωθυπουργός τους στις τελευταίες περιοδείες του) και με προεκλογικές μετρήσεις που δείχνουν αναμφισβήτητα ότι οι μισοί απ’ αυτούς δεν θα είναι στη νέα Βουλή, είναι δυνατόν να αναζητήσουν σωτηρία επισπεύδοντας τις εκλογές. Κάπως όπως τα ποντίκια, που αρχίζουν να πηδάνε στη θάλασσα ενώ το πλοίο επιπλέει ακόμα.

Posted in Άρθρα, Βήμα, ΤΟΒΗΜΑ
Link to my Facebook Page
Link to my Flickr Page
Link to my Linkedin Page
Link to my Rss Page
Link to my Twitter Page
Link to my Youtube Page
Σχετικά νέα

iefimeridaΠοιόν αποκαλεί μ@λ@κα και τσογλάνι ο Θεόδωρος ΠάγκαλοςiefimeridaΠάγκαλος έκανε λόγο για «χουνταίους που κυβερνούν σήμερα» και κατήγγειλε τις απειλές του κ. Τσίπρα προς υπουργούς του ΠΑΣΟΚ (ό [...]

Η ΑυγήΡ. Σβίγκου: Ο αξιολύπητος Θ. Πάγκαλος εκπρόσωπος του παλιού ...Η Αυγή«Ο αξιολύπητος Θ. Πάγκαλος παραμένει, δυστυχώς, αυθεντικός εκπρόσωπος του ύφους και του ήθους του παλιού πολιτικού κατεστημέν [...]

ZouglaΡ. Σβίγκου: «Ο αξιολύπητος Θ. Πάγκαλος παραμένει, δυστυχώς ...ZouglaΣε υψηλούς τόνους σχολίασε η εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, Ράνια Σβίγκου, σχετικά με τους υβριστικούς χαρακτηρισμούς στους οποί [...]

Candia NewsΟ οχετός του "μαζί τα φάγαμε" Πάγκαλου: "Μαλάκας και τσογλάνι" ο ...Candia NewsΟ Θεόδωρος Πάγκαλος μίλησε σήμερα το πρωί στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ και τον Άρη Πορτοσάλτε, ε [...]

Πάγκαλος για Τσίπρα: «Μ@λ@κ@ς είναι,μ@λ@κίες λέει το τσογλ@νι»CorfuVoice (Δελτίο Τύπου) (Ιστολόγιο)Ο πρώην υπουργός κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ κλήθηκε, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, να σχολιάσει την απάντηση του κ. [...]

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish